Voorkom opsplitsing van Bosnië en geef het een écht democratische grondwet

Ab de Buck & Caspar ten Dam

30 september 2022, Dordrecht, Nederland 

Ook in Bosnië, midden in Europa, is de Russische president Poetin bezig met een politiek van verdeeldheid zaaien. Op 3 oktober zijn er in Bosnië verkiezingen. Er is dan grote kans dat extremistische politici met zijn steun belangrijke posities veroveren. Het kan leiden tot splitsing van het land en geweld tegen andere etnische groepen zoals Bosnische Moslims (die zich om goede redenen liever Bosniakken noemen). De Europese Unie heeft mogelijkheden om in te grijpen, maar laat het op haar beloop. Wij vinden dat Nederland moet aandringen op een veel alertere en krachtdaderig politiek. Bosnië’s huidige grondwet die gebaseerd is op etniciteit, moet vervangen worden door een democratische en burgerlijke, niet-etnische grondwet op basis van ‘one man one vote’.

Verkiezingen in Bosnië

In de komende verkiezingen in Bosnië dreigen etnisch nationalistische politici weer een sterke positie te veroveren. Dat zal leiden tot verdere stagnatie in het land. Sterker nog: Bosnisch-Servische politici werken openlijk toe naar opsplitsing van het land. Het is te verwachten dat daarna niet-Servische minderheden binnen ‘hun’ gebied zullen worden weggepest en verjaagd. Ook extremistische Bosnische Kroaten zagen aan de poten van Bosnië. Gevaarlijke ontwikkelingen, die kunnen leiden tot een verbrokkeld Bosnië, geweld en stromen vluchtelingen. De overgrote meerderheid van de Bosnische bevolking wil stabiliteit en aansluiting bij Europa. Maar de etnische verdeling van het Dayton-vredesakkoord geeft politici de kans om hun nationalistische kaarten te spelen.

Het Dayton-akkoord werd in 1995 kwam onder druk van de internationale gemeenschap tot stand en bracht een einde aan de oorlog. Sindsdien is het land opgeknipt in twee entiteiten, de Federatie en Srpska. In het laatste deel hebben Bosnische Serviërs de machtsposities. Boven de twee federaties is er een ‘Hoge Vertegenwoordiger’ die namens de internationale gemeenschap toezicht houdt. Deze ingewikkelde structuur leidt al jaren tot een politieke patstelling, die de maatschappij ontwricht. De grondwet is in de kern ook discriminerend: ben je bijvoorbeeld Joods of Sinti, dan kun je in Bosnië geen president worden. En dat geldt ook als je niet in een van de drie hokjes (Bosniak, Servisch, Kroatisch) geplaatst wilt worden. Veel jongeren zien geen toekomst en vertrekken zodra ze de kans krijgen uit het land.

Het probleem wordt versterkt door buitenlandse inmenging. Vorige week was de Bosnisch-Servische leider Milorad Dodik nog bij Poetin op bezoek: een hartelijke ontmoeting! Ze spraken o.a. af dat Srpska met voorrang aangesloten wordt op het Russische gasnet. Ook drie andere Europese landen steunen extremistische politici: Servië, Kroatië en Hongarije.

  Continue reading

Bosnisch-Servische afscheidingsplannen bedreigen vrede in Bosnië – nu kan het nog gestopt worden

^{Oekraïne demonstratie in Den Haag, 26 februari 2022}

Rusland is binnengevallen in Oekraïne – een afschuwelijke oorlog is begonnen. Het krijgt nog weinig aandacht, maar soortgelijk dreigt geweld uit te breken in Bosnië. Nationalistische Bosnisch-Servische politici werken aan eenzijdige afscheiding van het door hen gedomineerde landsdeel, Sprska. Ook willen ze een eigen leger oprichten. De Russische inval in Oekraïne zal hen verder aansporen om afscheiding ook met geweld door te zetten. De EU heeft de positie om dit te stoppen, maar laat het op zijn beloop.

Bosnië kent sinds de verwoestende oorlog van ’92 – ’95 een broze vrede. De Bosnisch-Servische leider Milorad Dodik heeft hier nu een bom onder gelegd. Hij werkt er aan dat het door Serviërs gedomineerde landsdeel (Srpska) zich dit voorjaar zal afscheiden van de Bosnische staat, met zelfs een eigen leger.[1]

Daarbij krijgt hij actieve steun van Servië en Rusland. Het besluit is in strijd met de Bosnische grondwet. Maar het is bovenal een levensgevaarlijke ontwikkeling. Let wel: het gaat hier niet zomaar om een bevolkingsgroep die zich vreedzaam van een land af wil scheiden, zoals  wanneer Vlaanderen zich af los zou maken van België. De wortels van de roep om afscheiding liggen in de eerdere oorlog. Bosnische-Serviërs streefden daarin naar een etnisch zuivere  staat:  een staat alleen bestemd voor Serviërs. Alle anderen werden systematisch verdreven, verkracht en vermoord. Met de massamoord op meer dan 8.000 mannen en jongens van Srebrenica als triest dieptepunt.

Continue reading

Opheffing en afscheid van Politiek Comité Stari Most, 31 juli 2017

22ste Srebrenica herdenkig in Den Haag, 11 juli 2017 (© foto Fred Rohde)

Beste vrienden en bekenden,

Stari Most houdt op te bestaan. Na bijna 25 jaar inzet voor Bosnië en Srebrenica hebben we als groep dit besluit genomen. Individueel zal elk van ons zich blijven inzetten voor Bosnië, maar we zullen dat niet meer als groep doen. Hiervoor zijn verschillende redenen. Een reden is dat er binnen het comité verschillen van inzicht zijn over hoe om te gaan met het Potocari Memorial Centar en de rol van PAX daarin. Daarnaast hebben sommigen na al die jaren behoefte om zich meer op andere dingen  te gaan richten, en zich niet meer verantwoordelijk te voelen voor het organiseren van de jaarlijkse herdenking. Al enige jaren zijn we voorstander van een grotere rol van de Bosnische gemeenschap bij de voorbereiding van de herdenking. Al hebben we ook zorgen over een aantal ontwikkelingen die polariserend werken. Onze mening hierover hebben we meermaals gegeven.

Onderaan deze brief vind je een korte opsomming van acties die we daarvoor hebben uitgevoerd. Vaak hebben we daarbij met jullie samen gewerkt. Daaraan koesteren we zeer warme herinneringen. Wij zijn dankbaar en blij met de onderlinge vriendschappen die daardoor zijn ontstaan, die de basis vormen voor onze blijvende verbondenheid met het gebied waar het drama van 11 juli 1995 zich afspeelde.

NB: voorlopig blijft de site online en dus voortbestaan, en wordt het mogelijk aangevuld met archief stukken.

Continue reading